Αντιμετώπιση Ανεπιθύμητων Ενεργειών

Οτιδήποτε καινούργιο μπορεί να προκαλέσει σύγχυση και αβεβαιότητα και είναι φυσικό να ανησυχείτε για κάποια καινούργια θεραπεία ή φάρμακο και δεν είστε μόνοι αν ανησυχείτε για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. Είναι σύνηθες για τους ασθενείς να ανησυχούν: «Η ανησυχία για τις ανεπιθύμητες ενέργειες αποτελεί έναν πραγματικό προβληματισμό, καθώς πολλά φάρμακα έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες, αν και δεν τις βιώνουν όλοι», εξηγεί η Δρ. Kate Perry, Ειδική Ψυχολόγος Υγείας.

Παρόλαυτα, είναι σημαντικό να έχετε κατά νου ότι ο σύμβουλος αιματολόγος/ομάδα υγειονομικής περίθαλψής σας, σας έχει δώσει μία θεραπεία η οποία έχει οριστεί για να είναι ωφέλιμη για την υγεία σας και την ευημερία σας. Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα οφέλη των φαρμάκων υπερτερούν των οποιωνδήποτε ανεπιθύμητων ενεργείων που μπορεί να βιώσουν. 

Τι να αναμένετε λοιπόν από τις θεραπείες για τα ΜΥΝ;

Θα έχει ανεπιθύμητες ενέργειες;

Η εμπειρία του καθενός είναι μοναδική, γενικά λοιπόν είναι αδύνατο να πει κανείς εξ αρχής εάν θα υπάρξουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή όχι ή ποιές θα είναι αυτές. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να μιλήσετε στο σύμβουλο αιματολόγο σας για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας που ακολουθείτε. Μπορείτε επίσης να μάθετε περισσότερα από άλλους ασθενείς ΜΥΝ που ακολουθούσαν την ίδια θεραπεία. 

«Να θυμάστε μόνο ότι ο κάθε ασθενής που γράφει στο διαδίκτυο την εμπειρία του σχετικά με κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο μιλάει για μία μοναδική περίπτωση και δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα την εμπειρία που θα έχετε εσείς», λέει η Δρ. Kate Perry.

«Οι ανησυχίες κάποιων ανθρώπων σχετικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να είναι υπερβολικές καθώς βασίζονται σε ιστορίες και εμπειρίες για τις οποίες οι άνθρωποι είχαν υψηλό κίνητρο να γράψουν επειδή είχαν είτε μία πολύ κακή είτε μία πολύ καλή εμπειρία. Παρόλο που αυτό μπορεί να βοηθήσει τον αναγνώστη να πληροφορηθεί, αυτές οι ιστορίες δεν αντιπροσωπεύουν πάντα με ακρίβεια την εμπειρία των περισσότερων ανθρώπων σχετικά με τη χρήση ενός συγκεκριμένου φαρμάκου».

Ποιές ανεπιθύμητες ενέργειες ενδέχεται να αντιμετωπίσω;

Πριν ξεκινήσετε να λαμβάνετε κάποιο φάρμακο, καλό θα είναι να μιλήσετε με τον αιματολόγο σας για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. Εάν γνωρίζετε τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, οι πιθανότητες είναι να είστε σε θέση να καταλάβετε εάν τις έχετε και να ανησυχείτε λιγότερο γι' αυτές εάν τις βιώνετε. Είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον αιματολόγο σας για την οποιαδήποτε ανεπιθύμητη ενέργεια το συντομότερο δυνατό καθώς έτσι θα μπορέσει να σας συμβουλέψει για το πώς θα τη διαχειριστείτε καλύτερα. Ο αιματολόγος σας θα πρέπει να αναφέρει την ανεπιθύμητες ενέργειες στη φαρμακευτική εταιρία προκειμένου η τελευταία να παρακολουθήσει ποιές ανεπιθύμητες ενέργειες βιώνουν οι ασθενείς. Κάθε θεραπεία επηρεάζει τους ασθενείς με διαφορετικό τρόπο, όμως ο αιματολόγος σας θα μπορέσει να σας εξηγήσει ποιές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πιο κοινές στη δική σας θεραπεία.

Πώς μπορώ να καταλάβω ότι βιώνω ανεπιθύμητες ενέργειες;

Κάποιες φορές είναι δύσκολο να διακρίνετε εάν τα συμπτώματα που έχετε είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας σας, εάν αποτελούν κομμάτι της ασθένειάς σας ή αν δεν έχουν καμία σχέση. Για παράδειγμα, εάν αισθάνεστε ότι έχετε γρίπη, πώς ξέρετε εάν έχετε κολλήσει ένα ιό ή αν αντιμετωπίζετε τα «συμπτώματα της γρίπης» που αναφέρονται ως μία κοινή ανεπιθύμητη ενέργεια των φαρμάκων που παίρνετε; Για να απαντήσετε σε αυτό το ερώτημα, συζητήστε τα συμπτώματα που έχετε με τον Αιματολόγο σας· ακόμα και αν δεν είστε σίγουροι εάν προέρχονται από την ασθένεια ή τη φαρμακευτική αγωγή.

Τι μπορώ να κάνω για τη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενέργειων

Τα καλά νέα είναι ότι για πολλές ανεπιθύμητες ενέργειες που προέρχονται από φαρμακευτική αγωγή μπορούν να γίνει τέτοια διαχείριση έτσι ώστε να σας επηρεάσουν λιγότερο στις καθημερινές σας δραστηριότητες. Το πιο σημαντικό είναι να μιλήσετε στον αιματολόγο σας για τις συστάσεις του πάνω στη συγκεκριμένη θεραπεία σας και τις περιστάσεις.

Υπάρχουν πολλές απλές αλλαγές που μπορείτε να κάνετε προκειμένου να μειώσετε την επίδραση πολλών κοινών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Αντιμετώπιση της ναυτίας

Τεχνικές απόσπασης της προσοχής μπορούν να σας βοηθήσουν ώστε να σταματήσετε να εστιάζετε σε παρενέργειες όπως η κόπωση ή η ναυτία. Με τη μουσική ή το διάβασμα ενός βιβλίου δε θα ξοδέψετε μεγάλη ενέργεια. Πολλοί άνθρωποι διαπιστώνουν πως ένα σνακ από μαλακά στη γεύση τρόφιμα όπως ξηρά κράκερ ή ένα τοστ ή ξινά γλυκά είναι το καλύτερο για την ανακούφιση από τη ναυτία. Εάν διαπιστώνετε πως συγκεκριμένοι ήχοι, μυρωδιές ή εμφάνιση τροφίμων σας φέρνει ναυτία, προσπαθήστε να τα αποφεύγετε. Ο αιματολόγος σας μπορεί επίσης να σας γράψει φάρμακα κατά της ναυτίας.

Αντιμετώπιση της κόπωσης

Δραστηριότητες όπως ο διαλογισμός, η παρατήρηση πουλιών ή η ζωγραφική μπορεί επίσης να βοηθήσουν στη μείωση του άγχους, το οποίο συχνά σας κάνει να αισθάνεστε χειρότερα.

Η άσκηση είναι ακόμη ένας τρόπος να ανακουφιστείτε από το άγχος και παρόλο που ακούγεται οξύμωρο, μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κόπωσης.

«Δεν χρειάζεται να είναι γρήγορη άσκηση βασισμένη στη γυμναστική», λέει η Δρ. Kate Perry, «αλλά μάλλον μία δραστηριότητα που να μπορείτε να προγραμματίσετε στην καθημερινή σας ζωή και η οποία να ανεβάζει τον καρδιακό σας ρυθμό και να βοηθάει στην κυκλοφορία του αίματος. Η δραστηριότητα που θα επιλέξετε εξαρτάται από εσάς και την ασθένειά σας, κάποιοι άνθρωποι μπορεί να επιλέξουν ένα καθημερινό 20λεπτο περπάτημα κοντά στη γειτονιά τους, κάποιοι μπορεί να ασχολούνται τακτικά με την κηπουρική ή με δουλειές του σπιτιού, ενώ κάποιοι άλλοι μπορεί να νιώθουν ότι οι διατάσεις μπροστά από την τηλεόραση τους κάνει καλό».

Μιλήστε στον αιματολόγο σας για τις πιθανές σωματικές ασκήσεις που ταιριάζουν στη δική σας περίπτωση.

Αντιμετώπιση των ανεπιθυμητών ενεργειών από την ακτινοβολία

Όπως η κόπωση και η ναυτία, η θεραπεία με ακτινοβολία μπορεί να κάνει το δέρμα σας ευαίσθητο στην περιοχή που έγινε η θεραπεία. Φοράτε φαρδιά ρούχα ή ρούχα κατασκευασμένα από φυσικές ίνες, για να αποφύγετε κάποιο ερεθισμό. Πρέπει επίσης να αποφεύγετε να φοράτε πράγματα που μπορούν να επηρεάσουν τα αναισθητικά επιθέματα, που χρησιμοποιούνται για την ακτινοβολία του σπλήνα, όπως στενά ρούχα γύρω από τη μέση.

Κάποιοι ασθενείς αναφέρουν πως κατά τη διάρκεια και μετά την ακτινοβολία αισθάνονται πολύ ευαίσθητοι και η διάθεσή τους μεταβάλλεται συνεχώς. Ο καθένας είναι διαφορετικός, αλλά εάν πιστεύετε πως η υποστήριξη από κάποιο επαγγελματία μπορεί να βοηθήσει τότε ενημερώστε τον ακτινοθεραπευτή σας ώστε να σας στρέψει προς τη σωστή κατεύθυνση.

Μία τοπική ιστοσελίδα για ασθενείς με κακόηθες νόσημα μπορεί να προτείνει κάποιο σύμβουλο, οργανισμούς υποστήριξης καθώς και αναγνωστικό υλικό. Για κάποιους ανθρώπους είναι αρκετό το να μιλάνε με τους φίλους και την οικογένειά τους, οπότε χρησιμοποιήστε το δίκτυο υποστήριξής σας.

Αντιμέτωποι με τη Χημειοθεραπεία

Η χημειοθεραπεία μπορεί να σας κάνει να αισθάνεστε γενικά καταβεβλημένοι και κουρασμένοι. Μπορεί να φαίνεται θέμα καλλωπισμού, όμως προσέχοντας τον εαυτό σας με μικρούς τρόπους, όπως το άφθονο νερό, ο φρέσκος αέρας και η άσκηση, η χαλάρωση και η ενασχόληση με πράγματα που σας αρέσουν, μπορούν να βελτιώσουν την αίσθηση ευεξίας σας.

Εάν οι παρενέργειες από θεραπείες όπως η ακτινοβολία και η χημειοθεραπεία είναι ιδιαίτερα άσχημες, ο αιματολόγος σας μπορεί να αποφασίσει να τις σταματήσετε για λίγο ή να αλλάξει λίγο το πρόγραμμα. Μιλήστε του λοιπόν για το πώς νιώθετε.

Τι συμβαίνει όταν οι ανεπιθύμητων ενεργειών είναι πάρα πολύ σοβαρές;

Πρέπει πάντοτε να μιλάτε πρώτα με τον αιματολόγο σας πριν αποφασίσετε να διακόψετε τη φαρμακευτική αγωγή. Ίσως μπορέσει να σας προτείνει εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης των παρενεργειών ή, εάν αποφασίσετε από κοινού ότι υπάρχει κάποιος καλύτερος τρόπος θεραπείας, θα σας βοηθήσει να μεταβείτε σε αυτόν με ασφάλεια.

Τι συμβαίνει όταν η σκέψη των ανεπιθύμητων ενεργειών σας κάνει να αναβάλλετε τη θεραπεία

«Κάποιες φορές ο φόβος για τις παρενέργειες λειτουργεί κατασταλτικά για τα άτομα που προσπαθούν να πάρουν μία τεκμηριωμένη απόφαση για την έναρξη μίας συγκεκριμένης θεραπείας», λέει η Δρ. Kate Perry. «Είναι σημαντικό να μην αφήσετε τις εμπειρίες άλλων ανθρώπων να σας επηρεάσουν, αντιθέτως, πάρτε μία απόφαση σχετικά με τη θεραπεία η οποία να βασίζεται στη δική σας ζωή και στις συζητήσεις με τον αιματολόγο σας, ο οποίος γνωρίζει την κατάστασή σας καλά».

Παρόλο που είναι σοφό να διαβάζετε για τις θεραπείες που σας προτείνει ο αιματολόγος σας, θα ανακαλύψετε ότι αυτό που βοηθάει να παραμείνετε πιο θετικοί για τη θεραπεία σας, είναι να επικεντρωθείτε στα θετικά οφέλη και όχι στα πιθανά αρνητικά. «Ίσως οι φόβοι σας είναι αβάσιμοι, στηριγμένοι σε ανακριβείς και ελλιπείς πληροφορίες», λέει η Δρ. Kate Perry. «Ο αιματολόγος σας θα μπορέσει να σας μιλήσει για τους φόβους σας και να σας βοηθήσει να πάρετε μία τεκμηριωμένη απόφαση βασισμένη σε ιατρικές συμβουλές αλλά και τη δική σας προσωπική κατάσταση».

Μπορεί να σας βοηθήσει το να θυμάστε πως η θεραπεία σας σκοπό έχει να διαχειριστεί την ασθένειά σας και ότι χωρίς αυτή τα συμπτώματα θα γίνουν χειρότερα.

Αξιολόγηση των υπέρ και των κατά – ο οδηγός σας

Για να μπορέσετε να αποφασίσετε εάν τα πλεονεκτήματα του φαρμάκου ξεπερνούν τις οποιεσδήποτε παρενέργειες μπορεί να έχει, θα σας βοηθήσει μία λίστα με τα υπέρ και τα κατά της θεραπείας. «Γράφοντας τα υπέρ και τα κατά θα μπορέσετε να αποσαφηνίσετε τη σκέψη σας και να εξετάσετε όλα τα σημεία ταυτόχρονα», λέει η Δρ. Kate Perry, Ειδική Ψυχολόγος Υγείας.

«Πάρτε μία σελίδα χαρτί και σχεδιάστε μία κάθετη γραμμή στη μέση», λέει η Δρ. Perry. Από τη μία πλευρά, φτιάξτε μία λίστα με όλα τα πλεονεκτήματα της θεραπείας, συμπεριλαμβανομένων των οφελών όσον αφορά τη μείωση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Από την άλλη πλευρά, φτιάξτε μία λίστα με όλα τα μειονεκτήματα της θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας εμφάνισης παρενεργειών.

Μπορείτε να φτιάξετε αυτή τη λίστα μόνοι σας ή σε συνεργασία με τον αιματολόγο σας. Εάν τη φτιάξετε μόνοι σας, καλό θα ήταν να τη δείξετε στον αιματολόγο σας και να συζητήσετε πάνω σε αυτή. Ο αιματολόγος σας είναι ο πιο κατάλληλος για να σας δώσει σωστές ιατρικές συμβουλές βασισμένες στη δική σας περίπτωση.

Κάποιες φορές θα βοηθήσει η τήρηση ενός αρχείου με τα συμπτώματα που έχετε και τη σοβαρότητά τους. Σε αυτόν τον ιστότοπο υπάρχει ένα απλό και εύχρηστο εργαλείο, το οποίο μπορεί να σας βοηθήσει. Πατήστε εδώ για να μάθετε περισσότερα για το πώς μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτό το εργαλείο προκειμένου να μετρήσετε και να παρακολουθήσετε τα συμπτώματά σας.